kleuter icoon draakAanbod - TIJDENS de lessen

Kleuteronderwijs

Hoe kan de leerkracht in het kleuteronderwijs  - naast de lessen bewegingsopvoeding -  spel- en bewegingsactiviteiten integreren in de dagelijkse klaspraktijk? 

 

 

De Les bewegingsopvoeding 

Bewegingsopvoeding binnen het kleuteronderwijs vertrekt vanuit een bewegingsgezinde school en biedt rijke ontwikkelingskansen voor bewegingsopvoeding. Kleuters ‘ontmoeten’ hun wereld in belangrijke mate via hun lichaam en hun motoriek. Door bewegingskansen te creëren en te stimuleren, leren we de kleuters om zichzelf en hun omliggende wereld te ontdekken.
 De houding, de competenties en de persoonlijkheid van de kleuteronderwijzer(es) kunnen de betrokkenheid en het welbevinden t.o.v. beweging positief beïnvloeden. Een bewegingsgezinde kleuterschool ondersteunt de leerkrachten en biedt de kleuters kansen om goed te leren bewegen en bewegend te leren. Hoe meer leerkrachten bij bewegingsopvoeding betrokken zijn, hoe groter het bewegingsaanbod in de klassen verweven wordt.

SVS heeft geen bevoegdheid over de invulling van de lessen bewegingsopvoeding.  Hiervoor verwijst SVS  de school door naar de pedagogische begeleiding bewegingsopvoeding.

 schoen

Integratie in de klaspraktijk: Kleuters leren een ganse dag door! “Leren bewegen en leren door bewegen” 

Het is leuk om te zien hoe kleuters leren met hun handen en voeten. Kleuters leren taal, rekenen, sociale vaardigheden,.. door te bewegen. Dat hoeft niet in aparte lessen. Elke leerkracht kan meer beweging in zijn klaspraktijk stoppen.

Kleuters bewegen niet om zich te ontspannen, wel omdat ze dat graag doen. Terwijl ze ‘spelen’ observeren en leren ze. Het ene kind heeft meer mogelijkheden en talent dan het andere. Het is onze taak om in hun leef- en leeromgeving de bewegingsmogelijkheden te stimuleren en de beweging te verbeteren.

‘Leren bewegen en leren door bewegen’ betekent dat de kleuter de wereld ontdekt via beweging. Dit doet hij samen met andere kleuters:

  • taalactiviteit: bij alle bewegingsopdrachten heeft de kleuter taal nodig.  Hij gebruikt zelf taal om bewegingen, houdingen, spelregels,… te verwoorden.
  • voor alle expressieve activiteiten gebruikt de kleuter zijn lichaam en motoriek. Via beweging geeft de kleuter uiting aan zijn gevoelens, indrukken en gedachten. Hij gebruikt ‘lichaamstaal’.
  • in thema’s en projecten rond wereldoriëntatie is beweging eveneens belangrijk. Kleuters doen bvb. heel wat indrukken op tijdens een stevige wandeling in de natuur.
  • beweging kan een extra dimensie geven aan nieuw aangeleerde begrippen

 

Voorbeeld:
Hoe kan je bij kleuters met beweging  het begrip driehoek bijbrengen?

In  de derde kleuterklas maken de kinderen kennis met het begrip ‘driehoek’. De leerkracht leert hen de juiste naam van de figuur: geen ‘huisje’, maar een ‘driehoek’.  
Kleuters die reeds een driehoek uitknipten, weten al wat dat is. Ook via beweging ervaren ze hoe hun ledematen een driehoek kunnen vormen. Kleuters die met hun lichaam werken, zien meteen het resultaat en kunnen er tevreden over zijn. Dat geeft een positieve dimensie. Hierdoor is de kans groot dat meerdere kleuters van de klasgroep het begrip kunnen onthouden.

Kleuters kunnen ook taal leren in beweging.

  • Je kan oefenen met kromme- en rechte lijnen. De kleuters maken lussen in de lucht, met een slinger of een lint. Nadien tekenen ze de lussen op de muur, daarna op de grond en pas later op een groot blad papier. Lussen tekenen maakt de pols los en bevordert de schrijfmotoriek.
  • Oefeningen met de bal kunnen de oog-hand-coördinatie vormen. Het kind kan ook zijn dominante schrijfhand ontdekken als het vaak de gelegenheid krijgt om ballen te gooien en op te vangen. In de bewegingslessen komen altijd beide handen aan bod. De leerling gooit op verschillende manieren kleine en grote ballen en hij zoekt daarbij, meestal onbewust, zijn dominante kant. Hij ervaart met welke hand hij de bal het verst kan gooien, nadat hij eerst beide handen heeft uitgeprobeerd.

Kleuters kunnen via beweging leren omgaan met anderen.
Ze leren omgaan met zichzelf, de ruimte en met andere kinderen: ‘Ik ben sneller dan Piet maar minder handig met de bal dan Pascale.’ Via bewegingsmogelijkheden vormt het kind zijn lichaamsidee: wat kan ik allemaal doen met mijn lichaam?


 schoen

Inrichting en uitrusting van de klas 

Kleuters verblijven het grootste deel van de schooldag in de klas. Het is dus belangrijk dat dit een fijne omgeving is. De indeling van de klas heeft invloed op het spelgedrag van de kleuters en dus ook op hun zin om te bewegen. Als een kleuter zich veilig voelt, gaat hij  op ontdekking en ontwikkelt het zich spelenderwijze. Het is een uitdaging voor de school om de klasjes zo in te richten dat ze geborgen, uitdagend, aantrekkelijk, veilig en gevarieerd zijn.  Dat verhoogd het welbevinden, de betrokkenheid en de ontwikkelingskansen van kleuters.
Om voldoende bewegingskansen te bieden aan de kleuters tijdens de klaspraktijk vereisen inrichting en uitrusting van de klas de nodige aandacht:

  • functionele en goed uitgebouwde speel- en werkhoeken
  • verplaatsbaar meubilair
  • aangename vloerbekleding
  • voldoende bewegingsmateriaal zodat elke kleuter de mogelijkheid heeft om al spelend te bewegen:
    • ballen: softballen, ballen met noppen, strandballen……
    • lakens/dekens: kampen bouwen, parachute spelen, ….
    • verkleedkoffer
    • instrumenten om muziek mee te maken
    • Speelkoffers: circus-, spring-, te gekke koffer,…
    • rijdend materiaal (poppenwagen, winkelwagen, autootjes, loopfietsjes,...)

 schoen

Tips om  bewegings- en spelactiviteitente integreren in de klaspraktijk

  • Geef kleuters de kans om elke dag (meermaals) actief te bewegen.
  • Creëer veilige bewegings- en spelsituaties.
  • Geef positieve feedback.
  • Verlies het bewegings- en spelplezier niet uit het oog.
  • Laat veel ruimte voor individueel exploreren en experimenteren.
  • Speel mee met de kleuters en lok op die manier aangepast bewegings- en spelgedrag uit.
  • Laat kleuters bewegen in verschillende milieus ( in open lucht, speelzaal, zand, water,…).
  • Lok zoveel mogelijk de spontane motoriek uit in een aangepast bewegingslandschap.
  • Kies materiaal dat aansluit bij de belangstelling en het ontwikkelingsniveau van de kleuters.
  • Bied vanuit het gevoel van basisveiligheid  en plezierbeleving activiteiten aan die accenten leggen op motorisch, cognitief en sociaal emotioneel vlak.
  • Zorg voor bewegingsintensieve activiteiten waarbij alle kleuters in beweging zijn.

schoen

Extra bewegings- en spelmomenten creëren. 

Voor een kleuter zijn ‘spel en beweging’ een manier van onderzoeken, ondernemen en contact leggen. Daarom is het enerzijds belangrijk om zo veel mogelijk spel- en bewegingsmogelijkheden te integreren tijdens de klaspraktijk. Anderzijds is het ook belangrijk om variatie te brengen in het aanbod van spel- en bewegingsactiviteiten.  
Een aanbod van diverse bewegingsmogelijkheden met verschillende materialen én een andere ruimte dan de klas biedt mogelijkheden. Creëer zo een situatie die uitnodigt tot exploreren en experimenteren. Door bijkomend enkele basisbewegingen voorop te stellen, kan elke kleuter zich uiten op zijn manier en zo zijn bewegingsmogelijkheden uittesten.
Door deze doelstellingen voorop te stellen ervaren  kleuters de activiteit als nieuw, vergroten we hun begrip wereld.

SVS bouwde voor elk leeftijdsjaar van het kleuteronderwijs een  bewegingslandschap uit. Hierin voorziet SVS een progressie in de basisvaardigheden én variatie in materiaal en ruimten.  Het accent in deze bewegingslandschappen ligt op het beleven en het spelend kennismaken met bewegen.
Voor elk project is er een voorbereiding vooraf en/of een opvolging op school voorzien. Dit gaat van het aanleren van een bewegingslied vooraf tot het plukken van bewegingsinhouden voor op school nadien.

Hopsakee

Hopsakee is een uitleenset van aantrekkelijk spelmateriaal dat opgesteld wordt in een vertrouwde ruimte van de kleuters. Het project bevat 4 speelhoeken: spelen met ballen, bouwen en klauteren met en op modulusblokken en ludiblokken, dansen en muziek maken en fietsen.

Rollebolle

Rollebolle is een ideaal bewegingslandschap om kinderen van de 2de en 3de kleuterklas te laten experimenteren en imiteren, om allerlei vaardigheden en bewegingen bij hen uit te lokken. Door het aantrekkelijke en uitnodigende spelmateriaal is het project een leerrijk speelparadijs waar elk kind echte spelvreugde ervaart.