kleuter icoon draakAanbod - TUSSEN de lessen

Kleuteronderwijs


Buiten spelen is niet alleen leuk, spelen is ook leren! Tijdens het vrije spel buiten kunnen kleuters veel ontdekken. Een goed ingerichte speelplaats biedt andere mogelijkheden en uitdagingen voor het ontwikkelen van vaardigheden dan de klas en is zo een belangrijke aanvulling. De speelplaats is de ideale plaats om beweging en spel te stimuleren.

De speelplaats is de ontmoetingsplek bij uitstek waar kleuters bepaalde vaardigheden aanleren:

  • sociaal-emotionele vaardigheden.
    Bvb.: de kleuters overleggen welk spel ze samen spelen en wie bvb. de rol van de ‘dief’ of de ‘verlosser’ speelt.
  • zintuigelijk en motorische vaardigheden.
    Bvb.: de kleuter kan de eigen grenzen aftasten door over een smalle rand te lopen, op een speeltuig te klauteren, …
  • hun creativiteit en fantasie.
    Bvb.: tijdens een rollenspel op de speelplaats wordt de kleuter uitgedaagd om zijn creativiteit en fantasie te gebruiken.
  • oriëntatie en ruimte:
    Bvb.: verschillende kleuren stoeptegels creëren patronen die uitnodigen tot ruimtelijk spel.
  • natuurbesef.
    Bvb.: door tuintjes aan te leggen kunnen kleuters kennismaken met de natuur.
  • cognitieve:
    een goed ingerichte speelplaats biedt ruimte om buiten les te geven.
    Bvb.: in een praktische les komen begrippen als meten, inhoud,… aan de orde.

Kleuters vragen om een specifieke aanpak:

Kan je de speeltijden van kleuters in een afzonderlijke ruimte of op een afzonderlijk moment inrichten? Dit is een goede keuze.

Waarom?

  • Peuters en kleuters hebben nood aan veilige omgeving. Zo kunnen ze rustig rondlopen en slenteren zonder dat bvb. grotere kinderen hen omver lopen. Peuters vinden het fijn om van op een bank toe te kijken naar alles wat er gebeurt.
  • Peuters en kleuters houden niet van veel lawaai. Tips: Bouw de speeltijden rustig op. Eerst kan de peuter in de vertrouwde klasruimte spelen. De leerkracht kan regelmatig even met de kinderen gaan spelen op de speelplaats. Vraag ook aan de oudere kleuters om de peuters met rust te laten.

Welke voorwaarden zijn er voor de inrichting van een speelplaats?

  • De speelplaats moet veilig én uitdagend zijn!
  • Op de speelplaats moeten er mogelijkheden zijn om veel te bewegen, maar ook om rustig te spelen!
  • De speelplaats moet structuur én vrijheid bieden.
  • De speelplaats moet overzichtelijk zijn voor de leerkracht, maar er moeten ook geheime plekjes zijn…
  • Op de speelplaats moeten ook kinderen met een handicap kunnen meespelen.

De inrichting is afhankelijk van verschillende factoren:

  • De vorm en de grootte van de speelplaats.
  • De looproutes: van schoolpoort naar de toegangsdeur van de school, van de kleuterklas naar de zandbak, …
  • De speel- en ontwikkelingsbehoeften van de kleuters. Creëer verschillende zones op de spelplaats. Cf. de speelhoekjes in een klaslokaal. Zowel op de speelplaats als in de klas krijgt elke zone/elk hoekje een eigen karakter dat uitnodigt tot een bepaald spel.

Welke zones kan ik maken op de speelplaats en welk materiaal voorzie ik?

  • Speelruimte: door het schilderen van enkele lijnen op de speelplaats kan men terreintjes creëren voor allerlei spelen, door het plaatsen van kleine doeltjes ontstaat een voetbalterreintjes, tover een stuk van de speelplaats om tot een dansvloer. Zet de schoolradio buiten en de kleuters dansen,..
  • Geef kleuters extra speel- en bewegingskansen met ‘SPEELPLAATSKOFFERS’ een fantastische werkvorm om het spelen en de bewegingsdrang van kleuters te stimuleren. Met losse materialen zoals ballen, stoepkrijt, loopfietsjes, fietsjes, circusmateriaal, poppenwagens, skippyballen,… kunnen heel veel kinderen spelen en kan u speelmogelijkheden enorm vergroten. De speelplaats is ook een een plek om op een speelse manier te leren. Integreer eenvoudige en duurzame symbolen, cijfers, letters,… in de bestrating.
  • Hoogteverschillen: een speelplaats met hoogteverschillen oogt speelser en biedt extra speelmogelijkheden.
  • Bvb.: bedek een rioolbuis met grond, zo creëer je een heuvel om af te glijden of te rollen.
  • De zandbak: spelen in een zandbak zorgt voor zintuiglijke ervaringen en zet aan tot construeren, rollenspel en natuuroriëntatie. De zandbak plaats je bij voorkeur op een zonnige plek die bereikbaar is voor de aan- en afvoer van zand.
  • Natuur: kies struiken die tegen een stootje kunnen en waartussen kinderen mogen spelen. Kies ook voor een bloementuin waar steeds andere bloemen bloeien en waar vlinders en andere insecten op af komen.  
  • Beschutting: de speelplaats moet beschutting bieden tegen wind en regen. Ook bomen met een breed bladerdak bieden wat beschutting bij regen. Een blinde muur kan dienen als schuilplaats tegen wind en is tegelijkertijd speelobject voor bvb.  kaatsenballen.

Is het op mijn school mogelijk om de speelplaats in te richten?

De aanpak is afhankelijk van het beschikbare budget.  

Zijn er voldoende financiële middelen beschikbaar?

Je kan het plein ingrijpend aanpassen.

Zijn er beperkte financiële middelen beschikbaar?

Geen probleem. Ook kleine ingrepen kunnen grote effecten hebben.
Bvb:baken een ruimte af met bielzen, verander de tegels door een bloemen - of moestuintje, plant een speelbosje.
Elke verandering valt op bij de kleuters en heeft een toegevoegde waarde voor de  spelmogelijkheden en de plezierbeleving van de kleuters.

Wat met veiligheid en aansprakelijkheid?

De speelplaats is een onderdeel van de school. Dit betekent dat de school verantwoordelijk is en aansprakelijk gesteld kan worden. Vrij  ravotten, in een boom klimmen, …. zijn daardoor zeldzame activiteiten op school. Hierdoor missen we wel mogelijkheden om kleuters te leren omgaan met risco’s.
Lees op http://riscki.khleuven.be hoe je kinderen toch avontuurlijke activiteiten op school kan aanbieden en hoe dit past in het gezondheids- en veiligheidsbeleid van je school. Je vindt er allerlei concrete ideeën om aan de slag te gaan.

Betrek de ouders!

Zorg voor een goede informatiedoorstroming: informeer ouders over het gevoerde bewegingsbeleid en de speelplaatswerking. De visie van de school moet duidelijk zijn vooraleer je de ouders betrekt.

Informeer de ouders dat het ontdekken van grenzen van belang is voor een goede ontwikkeling van de kleuters. Bvb. ‘We werken als school soms met uitdagende materialen of speeltuigen. Dit zorgt ervoor dat kleuters hiermee leren omgaan. Dit gebeurt in een gecontroleerde omgeving; zowel wat toezicht als wat inrichting betreft.

Staan de ouders achter de visie? Dan vergroten de slaagkansen. Ouders die overtuigd zijn van het nut van een kwaliteitsvol bewegingsbeleid op school motiveren hun kleuters ook van thuis uit.

Verwijs ouders naar:
http://www.gezondopschool.be/sites/www.gezondopschool.be/files/page/attachments/servicedocument_voor_ouders.pdf.

Ze lezen hier hoe ze kunnen meewerken aan de gezondheid van hun kleuter en het gezondheidsbeleid van de school.

Hoe kan je het belang van beweging aan de ouders duidelijk maken?

  • Kies communicatiekanalen waarmee je zoveel mogelijk ouders kan bereiken: bvb. website, schoolkrant, elektronisch platform,…
  • Zijn er op school reeds overlegstructuren waar ouders deel van uitmaken (bv. schoolraad, ouderraad of oudervereniging)? Maak hiervan gebruik om de visie op beweging en speelplaatswerking toe te lichten en vraag hen feedback. Geef hen inspraak en ruimte voor discussie.
  • Hou rekening met de wensen en verwachtingen van de ouders.
  • Bedenk vooraf hoe je omgaat met mogelijke weerstand van ouders.
  • Het oudercafé is een leuke manier om ouders te informeren. Ouders lopen vrijblijvend langs verschillende standjes die informatie geven over het belang van beweging in de ontwikkeling van hun kleuter bvb. over de speelplaatswerking, over de activiteiten die de school aanbiedt, over de verzekering ,….