kleuter icoon draakFocus - FIT

Kleuteronderwijs


 

 

Hoeveel en waarom bewegen?

Kinderen van 6 tot 18 jaar moeten minstens 60’ per dag  bewegen voor een optimale gezondheid (http://www.vigez.be/voeding_en_beweging/actieve_voedingsdriehoek).

Voor kleuters van (2.5 tot 6 jaar) geldt ook het ruimere alternatief van drie uur per dag licht intensief bewegen.
Het onderzoek naar preventie van overgewicht bij peuters en jonge kinderen (steunpunt beleidsrelevant onderzoek 2007-2011) beveelt het volgende per dag aan voor kleuters :

  • 60 minuten gestructureerde fysieke activiteit
  • 60 minuten ongestructureerde fysieke activiteit
  • Kleuters mogen niet meer dan 30 min aansluitend stilzitten (met uitzondering van het slapen)

De fysieke activiteit hoeft niet aansluitend te zijn, maar kan ook in blokken van minstens 10 minuten opgebouwd worden. De lichaamsbeweging is best matig intensief, dat wil zeggen dat de ademhaling en hartslag sneller gaan dan normaal en dat het kind ook begint te zweten (bij intensief bewegen).
Let wel: deze aanbevelingen zijn ’minimale’ aanbevelingen.


Ongeacht het belang van fysieke activiteit in termen van ‘hoeveelheid bewegen‘ (kwantiteit) moet er bij jonge kinderen ook voldoende aandacht worden besteed aan de ‘kwaliteit’ van bewegen. Een kind dat kwalitatief niet goed beweegt, zal meestal ook niet graag bewegen en bijgevolg ook minder bewegen.
Overgewicht op jonge leeftijd is een belangrijke voorspeller voor overgewicht en obesitas op latere leeftijd.
De leeftijd van 3 tot 6 jaar is een cruciale periode waarin de fundamentele motorische vaardigheden worden ontwikkeld. Een goede FMS (functional movement system) kan de fysieke fitheid bevorderen. Een goede motorische ontwikkeling is dus één van de basisvoorwaarden voor een gezonde ontwikkeling van kinderen. Het is bovendien ook dé basis om ook op latere leeftijd voldoende fysiek actief te blijven.
Weinig kleuters halen de internationale norm van één uur matige tot zware lichaamsbeweging per dag, wat overeenkomt met 13.874 stappen per dag. Als we de tijd indelen dan zien we bij kleuters dat 10 procent van de tijd wordt gespendeerd aan lichte activiteit, 6 procent van de tijd aan matige tot intense activiteit en meer dan 80 procent van de tijd brengen kleuters door op een inactieve en sedentaire manier.
Jonge kinderen mogen niet langer dan 30 minuten aan één stuk zittende activiteiten uitvoeren. Vermijd daarom langdurige passieve spelen.
Kleuters brengen een groot deel van de tijd door op school. De school is dan ook een belangrijk kanaal om fysieke activiteit bij de kleuters te promoten.
Goed ontwikkelde fundamentele bewegingsvaardigheden zijn essentieel om kinderen -bij de overstap naar sportparticipatie- voldoende persoonlijke succesbeleving te laten ervaren. Leerkrachten die met kleuters werken dienen dan ook goed op de hoogte te zijn van de fundamentele motorische vaardigheden.
Interventieprogramma’s zoals Multimove zijn zeer efficiënt om de achterstand in de motorische competentie bij de Vlaamse kleuters op een aangename manier te remediëren.
De school dient echter ook te durven inzetten op duurzame initiatieven en te streven naar een verandering in attitude ten aanzien van gevarieerd bewegen. (Uit het eindrapport flankerend onderzoek 30/9/2014).

Een fitte kleuter is de basis voor een fysiek actief gedrag op latere leeftijd.


 

schoen

Gezondheidsbeleid
(Fitte School = Geïntegreerde aanpak van beweging en voeding) 

De langetermijngevolgen van onvoldoende bewegen en ongezond eten is voor kleuters  een ’ver-van-mijn-bed-show’. Met ziekte zijn ze nog niet bezig, maar ondertussen kampen er wel heel wat kleuters  met overgewicht. Het is belangrijk om al op jonge leeftijd voldoende aandacht te besteden aan voldoende beweging en gezonde voeding.  Zo ontwikkelt de kleuter een gezond eet- en bewegingsgedrag

De leeftijd van 3 tot 12 jaar is dan ook belangrijk voor het aanleren van goede eet- en beweeggewoonten. Vroege interventies voor kinderen zijn dus nodig om een gezond patroon te ontwikkelen en om overgewicht en bepaalde ziektes en aandoeningenop latere leeftijd te voorkomen. De rol van de school is hierin heel belangrijk want kleuters brengen heel wat tijd door op school!  Scholen hebben invloed op het gedrag van kleuters en het aanleren van gezonde beweeg- en eetgewoonten, voor hen is het dan ook een uitdaging om hierbij een handje te helpen.

Om de scholen te ondersteunen hebben SVS,VIGeZ en NICE  bij het begin van het schooljaar 2005-2006 de handen in elkaar geslagen om via het project ‘FITTE SCHOOL’  (www.fitteschool.be) beweging en gezonde voeding te stimuleren en vanzelfsprekend te maken.

 

Hoe helpt ‘Fitte School’ je?

Om te werken  aan een ‘Fitte School’ verwijst de website  www.fitteschool.be naar de methodiek  ‘kieskeurig’ (http://www.gezondeschool.be/kieskeurig) en naar  het beleidsinstrument ‘Sport beweegt je school’ (www.sportbeweegtjeschool.be).


Kieskeurig (http://www.gezondeschool.be/kieskeurig) is de invulling van deze methodiek voor het thema voeding. Het helpt je om op school de verschillende onderdelen van het voedingsbeleid uit te bouwen.

‘Sport beweegt je school’ (www.sportbeweegtjeschool.be) is de invulling van deze methodiek voor het thema beweging.  De website kan je gebruiken als ondersteuning voor het uitbouwen van een kwaliteitsvol bewegings- en sportbeleid op school.
     
Op beide websites  kan je educatieve materialen terugvinden voor school-, klas- en individueel gebruik. Naast  deze materialen vind je ook acties van concrete schoolactiviteiten, gezondheidstestjes  en didactische pakketten vanuit verschillende organisaties. 

www.gezondeschool.be/kieskeurig/edu


 

Kleuteronderwijs

Via de inspiratieboxen van ‘Sport beweegt je school’ kan je op zoek gaan naar acties en materialen voor het thema beweging. Je kan zoeken op bouwsteen (beleid, aanbod (voor, tijdens, tussen en na de lessen) en de focussen (fit, fair en fun for all) op soort instrument (  methodiek, educatief materiaal,  activiteit, project) en op doelgroep (kleuter-, lager -, basis-,  secundair onderwijs, niveauoverschrijdend, buitengewoon onderwijs en inclusie).
http://www.sportbeweegtjeschool.be/inspiratiebox?id=53

 

schoen

Bewegingstussendoortjes: ideetje voor beperken van langdurig zitgedrag?  

Televisie kijken, computerspelletjes spelen, ‘wandelen’ in de wandelwagen, op schoolbankjes zitten,… Ook sommige spelactiviteiten zoals tekenen, knutselen, …. zijn cruciaal voor het ontwikkelings- en leerproces van kleuters, maar ze dragen bij tot overmatig zitgedrag. Ook als kleuters gedurende de dag voldoende bewegen, kunnen ze te veel zittende bezigheden hebben en gezondheidsrisico’s lopen. Nochtans zijn er heel wat methodes om de zittende activiteiten actiever te maken of om langdurig zitten regelmatig te onderbreken. Zo kan tekenen, schilderen, puzzelen, knutselen evengoed staand aan een statafel, tegen de muur of met schildersezel.  Door de stoeltjes weg te halen creëer je meer ruimte. Door de televisie(ruimte) weg te doen maak je meer ruimte voor beweging en kan schermtijd gemakkelijk vervangen worden door actief spel. Er zijn heel wat spelletjes die in kleine ruimte kunnen uitgevoerd worden zoals bewegingstussendoortjes met o.a. bewegingsliedjes, eenvoudige spelletjes en waarbij motorische vaardigheden gerelateerd aan een ontwikkelingsthema extra geprikkeld worden. Deze spelletjes zijn minder actief dan groot motorisch spel, maar bieden een goede oplossing tegen overmatig zitgedrag.

In de bewegingstussendoortjes Dip? Dobbel. Doe! spelvorm zijn heel wat ideetjes te vinden.  Bewegingstussendoortjes zijn veilige, leuke en eenvoudige oefeningen die je in het dagelijkse klaspraktijk kan gebruiken om het zitgedrag van de kleuters te onderbreken.