FOCUS Fit en Gezond

Naar bouwsteen "FOCUS"

 


Fysieke fitheid

Over het belang van beweging denkt men de laatste jaren anders dan voordien. Er is een onderscheid  tussen fitheid en gezondheid in het algemeen.  Wat is dan het verschil tussen werken aan je fitheid en werken aan je gezondheid?  De intensiteit. 
Gezondheidswinst bereik je al met bewegingsactiviteiten met een lage tot matige intensiteit.
Echter,  om fit te zijn, is meer nodig!  Dit komt omdat de definitie van fitheid anders is.  In de internationale wetenschappelijke literatuur vind je tal van definities van fysieke fitheid.
WHO (World Health Organisation) omschrijft fysieke fitheid als “het vermogen om op een bevredigende manier spierarbeid te verrichten”. Dit is een nogal brede definitie en weinig hanteerbaar in verband met de evaluatie van de fysieke fitheid in het werkveld.
Een meer bruikbare omschrijving is deze waarbij fysieke fitheid in verband wordt gebracht met “de mate waarin fysieke basiseigenschappen aanwezig zijn in een individu”. Dergelijke benadering laat toe de fysieke fitheid van een individu te evalueren. De voornaamste fysieke basiseigenschappen zijn: uithouding, kracht, snelheid, lenigheid en coördinatie. De mate waarin deze basiseigenschappen aanwezig zijn, is afhankelijk van onder meer genetische factoren, leeftijd, geslacht, lichaamsbouw en trainingstoestand.


Algemene fitheid verwijst naar “de aanwezigheid van al deze fysieke basiseigenschappen bij leerlingen om de dagelijkse taken naar behoren te kunnen uitvoeren, zonder buitensporige vermoeidheid”. Het is evident dat het meten van de algemene fitheid slechts kan gebeuren door een reeks gestandaardiseerde testen (testbatterij) die elk afzonderlijk de mate van aanwezigheid van één basiseigenschap meet. Een veel gebruikte testbatterij voor het meten van de algemene fitheid is de eurofit-testbatterij. Deze testbatterij meet 10 onafhankelijke componenten die samen de algemene fitheid bepalen: cardiovasculaire fitheid, statische kracht, explosieve kracht, functionele kracht, rompkracht, loopsnelheid, snelheid ledematen, lenigheid, globaal lichaamsevenwicht en lichaamsbouw en - samenstelling.
Zo bestaat er ook een “eurofit-testbatterij” voor jongeren (6-18 jaar) . Sommige scholen gebruiken deze testbatterij om de fitheid van de leerlingen te meten en fysiek zwakkere leerlingen te detecteren.

Indien kinderen/jongeren minstens 3x per week een half uur sporten met een hoge intensiteit, gaat hun fysieke conditie en hun fitheid erop vooruit.

 

Gezond bewegen

Voldoende bewegen en lang stilzitten beperken zijn van cruciaal belang voor een goede gezondheid.
Het is van groot belang om al op jonge leeftijd aandacht te besteden aan voldoende beweging en aan het beperken van sedentair gedrag. Kinderen ontwikkelen een gezond beweeggedrag al op jonge leeftijd.   Dit gezond patroon vermindert de kans op overgewicht en bepaalde ziektes en aandoeningen op latere leeftijd. 
Het aanbieden van een kwaliteitsvol bewegings- en sportaanbod op school  is dan ook een kosteneffectieve manier om de volgende generatie volwassenen te bewegen om er een actieve leefstijl op na te houden.
Bovendien heeft het een positief effect op het mentale welzijn: het werkt ontspannend en stressverlagend, het heeft een positieve invloed op het zelfbeeld en het zelfvertrouwen én het zorgt voor een betere slaap.

Voor een optimale gezondheid  moeten kinderen/jongeren van 6 tot 18 jaar minstens 60’ per dag bewegen (http://www.vigez.be/voeding_en_beweging/actieve_voedingsdriehoek).
Voor kleuters van (2.5 tot 6 jaar) geldt het ruimere alternatief van drie uur per dag licht intensief bewegen.

De fysieke activiteit hoeft niet aansluitend te zijn, maar kan ook in blokken van minstens 10 minuten opgebouwd worden. De lichaamsbeweging is best matig intensief, dat wil zeggen dat de ademhaling en hartslag sneller gaan dan normaal en dat het kind ook begint te zweten (bij intensief bewegen).
Let wel: deze aanbevelingen zijn ’minimale’ aanbevelingen.

 

Lang stilzitten onderbreken

Op de schoolbanken zitten,  televisie kijken, computerspelletjes spelen, …  zelfs bepaalde spelactiviteiten die cruciaal zijn in het ontwikkelings- en leerproces van kinderen - zoals tekenen, knutselen, …. - dragen bij tot overmatig zitgedrag.
Zelfs als kinderen gedurende de dag voldoende bewegen, kunnen ze te veel zittende bezigheden hebben en gezondheidsrisico’s lopen.
Er zijn heel wat methodes om de zittende activiteiten actiever te maken of om langdurig zitten regelmatig te onderbreken! Tekenen, schilderen, puzzelen, knutselen kan je evengoed staand aan een statafel, tegen de muur of met schildersezel.  Haal de stoeltjes weg en creëer meer ruimte voor beweging en actief spel.  

Bewegingstussendoortjes zijn minder actief dan groot motorisch spel, maar bieden een goede oplossing tegen overmatig zitgedrag. Denk maar aan bewegingsliedjes, eenvoudige spelletjes en waarbij motorische vaardigheden gerelateerd aan een ontwikkelingsthema extra geprikkeld worden.

Zelfs als kinderen gedurende de dag voldoende bewegen, kunnen ze te veel zittende bezigheden hebben en gezondheidsrisico’s lopen.

 

Gezonde Voeding en gratis wateraanbod

Onderzoeken van de voorbije jaren bij kleuters, lagere schoolkinderen en adolescenten liegen er niet om. Er is nog werk aan de winkel wat de voedingsgewoonten van onze kinderen en jongeren betreft!
Kinderen en jongeren slaan regelmatig het ontbijt over, eten te weinig groenten en fruit en consumeren te veel snoep en frisdrank. Dit vertaalt zich ook in hun gewicht: ongeveer één op vijf kinderen jonger dan 18 jaar heeft overgewicht.
Evenwichtig eten en voldoende bewegen is de meest effectieve strategie om een gezond lichaamsgewicht te bekomen of te behouden. Een goed eetpatroon is dan ook een gewoonte die al van jongs af moet aangeleerd worden. Thuis, maar ook op school.

Wie op school een bewegings- en sportbeleid op poten wil zetten, botst ongetwijfeld op het aanbod van gezond eten op school. Dagelijks bieden heel wat basisscholen en secundaire scholen in Vlaanderen  hun leerlingen warme schoolmaaltijden, een aanbod van broodjes, dranken en tussendoortjes aan.

De website Kieskeurig kan je gebruiken als ondersteuning bij het uitbouwen van een kwaliteitsvol voedingsbeleid op school. In de lessen is er onder andere plaats voor het gezondheidsthema voeding. De school kan ook werken aan gezondheidsacties en afspraken maken rond gezonde voeding.
Lees verder op Kieskeurig wat je als school allemaal concreet kan doen

Meer info op http://www.gezondeschool.be/kieskeurig

 

Gratis wateraanbod

‘Sport beweegt je school 2.0 moedigt je school aan om kinderen en jongeren een hele dag voldoende water te laten drinken.  
Binnen de schoolomgeving kan dit o.a. door:

  • tappunten van water te plaatsen en frisdrankautomaten weg te halen;
  • Leerlingen toe te staan om in de klas water te drinken, hen eventueel een drinkfles aan te bieden of hen aan te moedigen om er zelf een mee te brengen die ze aan de kraan vullen;
  • In het schoolrestaurant waterkannen op de tafels te plaatsen zodat de leerlingen hiervan tijdens de maaltijden kunnen drinken;
  • Leerkrachten te sensibiliseren omtrent het belang van water drinken, zodat zij alle leerlingen kunnen aanmoedigen om voldoende te drinken en zodat ze zelf het goede voorbeeld kunnen geven.

Kieskeurig moedigt scholen aan om het drinken van water te promoten.

Meer info op http://www.gezondeschool.be/kieskeurig

 

EHBO en reanimatie op school

De basis om op school te werken aan EHBO en levensreddende handelingen: de leergebiedgebonden, leergebiedoverschrijdende, vakgebonden en vakoverschrijdende eindtermen en de ontwikkelingsdoelen. Die maken het mogelijk om vanaf de kleuterklas tot in het laatste jaar van het secundair onderwijs te werken aan de kennis, vaardigheden en attitudes die je leerlingen nodig hebben om mensenlevens te redden.  Als school kan je zelf invullen hoe je daaraan werkt en met wie je samenwerkt.
Je kan hiervoor beroep doen diensten en organisaties binnen en buiten het onderwijsveld.

https://onderwijs.vlaanderen.be/nl/inventaris-partners-ehbo.

EHBO tijdens de turnles, maar ook in de les Nederlands?  Ja, het kan. De eindtermen en ontwikkelingsdoelen bieden zowel expliciete als impliciete aanknopingspunten om in uiteenlopende vakken met EHBO en levensreddende handelingen aan de slag te gaan.

Alle eindtermen en ontwikkelingsdoelen rond EHBO